Küresel sıcaklık artışları ve iklim değişikliğine bağlı olarak sıklaşan ısı dalgaları karşısında, elektrik enerjisine ihtiyaç duymadan soğutma sağlayabilen yeni bir teknoloji geliştirildi. Suudi Arabistan’daki Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (KAUST) bünyesinde yürütülen araştırmalarda, sadece tuz ve güneş enerjisi kullanan bir soğutma sistemi prototipi üretildi.
Profesör Peng Wang liderliğindeki araştırma ekibi tarafından geliştirilen sisteme, “Talep Üzerine Elektriksiz ve Sürdürülebilir Soğutma” ifadesinin İngilizce kısaltması olan Nescod adı verildi. Sistemin, dünyada elektriğe erişimi olmayan 700 milyondan fazla insan başta olmak üzere, küresel soğutma ihtiyacına alternatif sunması hedefleniyor.
SİSTEM AMONYUM NİTRAT İLE ÇALIŞIYOR
Nescod sisteminin temel çalışma prensibi, tarım gübrelerinde de yaygın olarak kullanılan amonyum nitrat bileşiğinin endotermik çözünme (çözünürken ısı emme) özelliğine dayanıyor. Araştırmacıların aktardığı verilere göre, amonyum nitrat suda çözündüğünde çevresindeki ısıyı hızla çekerek sıcaklığın düşmesini sağlıyor.
Energy and Environmental Science dergisinde yayımlanan laboratuvar deneylerinin sonuçlarına göre: Amonyum nitrat ve su karışımı, ortam sıcaklığını 20 dakika içinde 25°C’den 3.6°C’ye düşürdü. Bu performans verisi, amonyum nitratın amonyum klorür gibi diğer tuz türlerine göre yaklaşık dört kat daha etkili olduğunu gösterdi. Maddenin düşük maliyetli olması, kolay depolanması ve yaygın erişilebilirliği avantajları arasında sıralandı.
GÜNEŞ ENERJİSİYLE ÇALIŞAN GERİ KAZANIM
Geliştirilen teknolojide, soğutma işlemi tamamlandıktan sonra sistemin yeniden hazır hale getirilmesi için elektrik yerine güneş enerjisinden yararlanılıyor. Güneş ısısı vasıtasıyla karışımın içindeki su buharlaştırılarak amonyum nitratın yeniden kristalleşmesi sağlanıyor.
Bu döngü sayesinde sistem, harici bir güç kaynağına ihtiyaç duymadan sürekli olarak tekrardan kullanılabiliyor. Buharlaşan su ise güneş damıtma yöntemiyle geri toplandığı için süreçte su kaybı yaşanmıyor.
KÜRESEL ENERJİ TÜKETİMİNE ETKİSİ
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, mevcut durumda klimalar küresel elektrik tüketiminin yaklaşık %10’unu oluşturuyor. Özellikle yaz aylarında elektrik tüketiminin büyük kısmının soğutmaya harcandığı Suudi Arabistan gibi ülkelerde, bu tür elektriksiz sistemlerin karbon emisyonlarını ve şebeke yükünü azaltabileceği öngörülüyor.
Uzmanlar, Nescod sisteminin seri üretime ve geniş ölçekli kullanıma uyarlanması halinde; elektrik altyapısı bulunmayan bölgelerde binaların soğutulması, gıda muhafazası ve sıcaklığa duyarlı malzemelerin depolanması gibi alanlarda kullanılabileceğini belirtti.
